Từ loạt bài “Những nẻo đường trốn thuế VAT” - Vi phạm kéo dài, trách nhiệm thuộc về ai?

Sau loạt bài “Những nẻo đường trốn thuế VAT”, các ngành chức năng đã kiểm tra, xác định nhiều trung tâm điện máy, siêu thị như Nguyễn Kim, Thiên Hòa, Phan Khang… bán hàng lậu, không xuất hóa đơn, trốn thuế. Nhưng đến nay, tình hình vi phạm vẫn tiếp tục diễn ra, khiến dư luận bức xúc đặt câu hỏi: Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước ở đâu? PV Báo SGGP đã phỏng vấn Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Đặng Hạnh Thu xung quanh vấn đề này.

Trốn thuế: có; trách nhiệm: mờ nhạt!

- Phóng viên:Thị trường bán lẻ hiện nay đang bị “thả nổi” thuế giá trị gia tăng (VAT), vì sao luật đã có từ nhiều năm lại không được thực hiện? Với vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu ngành thuế, ông nhìn nhận như thế nào về việc này?

Ông ĐẶNG HẠNH THU:Về việc thực hiện luật thuế, tôi xin khẳng định, từ trung ương đến địa phương đã rất quan tâm chỉ đạo và triển khai thực hiện. Ngành thuế tích cực tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành luật thuế cho mọi người dân, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật về thuế. Đến nay luật thuế đã đi vào cuộc sống, đã phát huy tác dụng tích cực. Vì vậy, nếu nói “thả nổi” về thuế VAT trong lĩnh vực này là chưa chính xác.

Về vấn đề các siêu thị, trung tâm mua sắm, cửa hàng... bán hàng không xuất hóa đơn như báo chí đưa tin, cũng như đánh giá của cơ quan thuế đã khẳng định là có. Nhưng do phần lớn người mua hàng phục vụ tiêu dùng cá nhân không cần xuất hóa đơn và do việc thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt, công tác kiểm soát hàng nhập lậu còn chưa chặt chẽ... nên theo tôi, lĩnh vực bán lẻ hiện nay đang có sự lợi dụng từ phía người bán hàng.

- Thưa ông, trước tình trạng hàng loạt trung tâm, siêu thị lớn bán hàng không xuất hóa đơn, vi phạm pháp luật, vì sao vẫn không bị xử lý?

Trước hết tôi xin nói rằng, ngành thuế đã chủ động trong việc chỉ đạo, triển khai thực hiện luật thuế. Hàng năm, ngành thuế đều có tổng hợp, phân tích, đánh giá việc tuân thủ luật thuế của các ngành, lĩnh vực. Lĩnh vực kinh doanh dễ xảy ra tiêu cực, trốn thuế sẽ được tập trung chỉ đạo và thanh tra, kiểm tra xử lý. Một trong những lĩnh vực được đánh giá có rủi ro cao về thuế là loại hình kinh doanh bán lẻ như các cửa hàng, siêu thị điện máy, điện tử, nhà hàng ăn uống. Chính vì vậy, tháng 4-2009, Bộ Tài chính đã nhất trí với kiến nghị của Cục Thuế TPHCM về việc giao Cục Thuế báo cáo UBNDTP, xây dựng kế hoạch, phối hợp với các cơ quan liên quan, các báo mở đợt kiểm tra, khảo sát việc chấp hành chế độ hóa đơn chứng từ khi bán hàng tại một số doanh nghiệp (DN) và đối chiếu với số liệu kê khai thuế để có biện pháp kiểm tra, xử lý đối với các DN vi phạm.

- Sau khi báo chí phản ánh, dù ngành thuế và quản lý thị trường đã kiểm tra, nhưng xử lý không đến nơi đến chốn nên giờ vẫn… đâu lại vào đấy. Nhiều nơi vẫn không xuất hóa đơn. Chẳng lẽ chúng ta bó tay với sai phạm?

Việc DN chây lỳ, vi phạm, theo tôi, do 4 nguyên nhân sau: các biện pháp chế tài của ta chưa đủ sức răn đe; cơ chế chính sách còn sơ hở để người kinh doanh lợi dụng; ý thức chấp hành pháp luật của người kinh doanh và người mua hàng chưa tốt và sự phối hợp của các cơ quan chức năng chưa được hiệu quả cao. Vì vậy, chúng ta cần quyết liệt hơn.

Thời gian tới ngành thuế sẽ tập trung vào một số giải pháp sau: Thứ nhất, sẽ kiến nghị cấp có thẩm quyền áp dụng mức chế tài cao hơn để đủ sức răn đe với hành vi trốn thuế này.

Thứ hai, sẽ rà soát lại cơ chế chính sách để sửa đổi bổ sung. Ví dụ, thêm chế tài đối với người mua hàng không lấy hóa đơn (nếu người mua hàng vừa từ siêu thị, cửa hàng ra mà không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc là bị phạt), xây dựng cơ chế về giá, cơ chế sử dụng tài khoản không dùng tiền mặt...

Thứ ba, ngoài việc áp dụng các biện pháp chế tài hành chính, chế tài hình sự, thì Nhà nước có thể áp dụng các chính sách đòn bẩy kinh tế để khuyến khích người mua hàng lấy hóa đơn bằng cách như quay xổ số thưởng cho người sử dụng hóa đơn, thưởng vật chất cho người có công tố giác hành vi vi phạm về hóa đơn, tuyên truyền tẩy chay các cơ sở kinh doanh bán hàng không xuất hóa đơn.

Thứ tư, xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc chống thất thu ngân sách về thuế, trao thêm quyền lực cho thanh tra thuế để có thể xử lý ngay vi phạm.

Không tiêu cực mà do... DN trốn thuế tinh vi?

- Dư luận cho rằng, cán bộ thuế “thân thiết” với DN nên làm lơ khi họ vi phạm, vì thế, quyền lợi người tiêu dùng không được bảo vệ chứ không phải do thiếu cơ chế xử lý. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Đây là vấn đề nhạy cảm vì là nói theo “dư luận”, mà dư luận thì thường có nhiều chiều, phải có kiểm chứng mới kết luận được. Đối với ngành thuế, công tác quản lý cán bộ luôn được đặt lên hàng đầu, từ việc tuyển người, chọn người đến giao việc đều dựa trên phẩm chất đạo đức và năng lực của từng cán bộ. Ngành thuế cũng xây dựng 10 điều kỷ luật và thường xuyên kiểm tra nội bộ, để phát hiện và xử lý kịp thời cán bộ và tổ chức có sai phạm.

- Nhưng thực tế nhiều DN vẫn ngang nhiên bán hàng không xuất hóa đơn, “tự tính, tự khai và tự… trốn thuế”, báo cáo lỗ nhiều năm, vậy trách nhiệm thuộc về ai?

Một số DN báo cáo lỗ nhiều năm là vấn đề chúng tôi cũng rất quan tâm. Tuy nhiên việc phát hiện ra đơn vị không xuất hóa đơn, trốn thuế còn tùy thuộc vào biện pháp nghiệp vụ cũng như năng lực trình độ của cán bộ thanh tra, kiểm tra. Qua công tác quản lý cho thấy càng ngày các DN càng dùng nhiều thủ đoạn gian lận thương mại để trốn thuế tinh vi hơn, đòi hỏi đội ngũ thanh tra thuế cũng phải có trình độ nghiệp vụ chuyên môn cao để đáp ứng nhiệm vụ. Để chấn chỉnh việc hàng hóa không rõ xuất xứ tràn vào thị trường, chúng tôi sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng như công an, quản lý thị trường, hải quan… để có biện pháp ngăn chặn hữu hiệu hơn.

Theo thuvienphapluat